سیگنال بازار کربن به اوراق سبز
این ترکیب از انتظارات افزایشی و نوسانات انرژی، سیگنال دوگانهای به سرمایهگذاران حوزه تامین مالی سبز مخابره میکند: افزایش هزینه تولید آلایندگی در بلندمدت و رشد نیاز به سرمایهگذاری در پروژههای کربنزدا. سیستم معاملات انتشار اتحادیه اروپا (ETS) بهعنوان مهمترین ابزار سیاستی این قاره برای مهار انتشار گازهای گلخانهای شناخته میشود.
در این سازوکار، بنگاههای صنعتی، شرکتهای تولید برق و خطوط هوایی موظفاند به ازای هر تن دیاکسیدکربن منتشرشده، مجوز انتشار خریداری کنند. به بیان دیگر، تولید و انتشار آلایندگی به یک هزینه مالی تبدیل شده است؛ هزینهای که در صورت افزایش قیمت مجوزها، مستقیما بر ساختار هزینه تولید و تصمیمات سرمایهگذاری شرکتها اثر میگذارد. برآوردهای جدید حاکی از آن است که متوسط قیمت مجوز انتشار در سال ۲۰۲۶ حدود ۹۲.۶۵ یورو و در سال ۲۰۲۷ حدود ۱۰۷.۲۹ یورو به ازای هر تن خواهد بود؛ ارقامی که نسبت به پیشبینیهای ماه اکتبر رشد محدودی را نشان میدهد. هرچند این افزایش اندک بهتنهایی تغییر پارادایم ایجاد نمیکند، اما این افزایش در کنار روند کاهشی سقف مجاز برای انتشار و حذف تدریجی سهمیههای رایگان، سیگنالی از سختگیرانهتر شدن فضای مقرراتی زیستمحیطی اروپا منتشر میکند.
شروع سال ۲۰۲۶ برای بازار کربن اروپا با نوسان همراه بوده است. قرارداد شاخص این بازار در محدوده حدود ۸۴ یورو معامله شده، درحالیکه در میانه ژانویه تا سطح ۹۳.۸ یورو نیز افزایش یافت؛ سطحی نزدیک به اوج دو سال و نیم گذشته. این دامنه نوسان نشان میدهد که قیمت کربن همچنان به متغیرهای انرژی، بهویژه قیمت گاز طبیعی، حساس است. افزایش حدود ۴۰ درصدی قیمت گاز اروپا در سال جاری که در نتیجه کاهش ذخایر و اختلالات تولید و صادرات گاز مایع در ایالاتمتحده اتفاق افتاد، نمونهای از همین پیوند ساختاری است. در کوتاهمدت، این همبستگی میتواند نوسانات مقطعی را تشدید کند، اما در افق میانمدت، روند غالب به سمت افزایش تدریجی هزینه آلایندگی متمایل است؛ موضوعی که بهطور مستقیم توجیه اقتصادی سرمایهگذاری در فناوریهای پاک و ابزارهای مالی سبز را تقویت میکند. در چنین بستری، اوراق سبز بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای تامین مالی پروژههای دوستدار محیطزیست، جایگاه پررنگتری پیدا میکنند. اوراق سبز نوعی ابزار بدهی هستند که منابع حاصل از انتشار آنها صرف پروژههایی نظیر انرژیهای تجدیدپذیر، بهینهسازی مصرف انرژی، حملونقل پاک و مدیریت پسماند میشود.
هرچه قیمت کربن بالاتر رود، بازده اقتصادی پروژههای کاهنده انتشار تقویت شده و در نتیجه جذابیت اوراق سبز برای سرمایهگذاران افزایش مییابد. از این منظر، رشد پیشبینیشده قیمت مجوزهای انتشار در سالهای پس از ۲۰۲۷ میتواند بهمثابه یک یارانه غیرمستقیم قیمتی برای پروژههای سبز عمل کند؛ زیرا شرکتها برای اجتناب از پرداخت هزینههای بالاتر آلایندگی، ناگزیر به نوسازی فناوری و حرکت به سمت راهکارهای کمکربن میشوند. تامین مالی این گذار اغلب از مسیر انتشار اوراق در بازار بدهی و بهویژه انتشار اوراق سبز صورت میگیرد. یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر آینده بازار کربن و به تبع آن اوراق سبز، سیاست اتحادیه اروپا در کاهش تدریجی سهمیههای رایگان انتشار برای صنایع است. این سیاست به معنای آن است که بنگاهها بهجای دریافت مجوز رایگان، بهتدریج مجبور به خرید مجوز از بازار خواهند شد. در نتیجه، هزینه فرصت ادامه فعالیت با فناوریهای آلاینده افزایش مییابد و تصمیمات سرمایهگذاری به سمت گزینههای کمکربن سوق پیدا میکند.
در این شرایط، اوراق سبز میتوانند نقش پل ارتباطی میان نیاز سرمایهای شرکتها و منابع مالی سرمایهگذاران را ایفا کنند. شرکتها از طریق انتشار این اوراق، منابع لازم برای نوسازی خطوط تولید، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر یا ارتقای بهرهوری انرژی را تامین میکنند و سرمایهگذاران نیز در معرض داراییهایی قرار میگیرند که همسو با روندهای سیاستی و مقرراتی بلندمدت هستند. پیشبینی میانگین قیمت مجوز انتشار برای سال ۲۰۲۸ در سطح حدود ۱۱۰.۹ یورو به ازای هر تن، در مقایسه با برآورد ۱۱۰.۲ یورویی پیشین، تغییر محسوسی نشان نمیدهد، اما ثبات این سطح قیمتی بالا خود حاوی پیام مهمی است: بازار انتظار عقبنشینی سیاستهای اقلیمی را ندارد. تحلیلگران بر این باورند که با کاهش مستمر سقف انتشار، فشار صعودی بر قیمت کربن در سالهای پس از ۲۰۲۷ تشدید خواهد شد. برای بازار اوراق سبز، چنین انتظاری بهمنزله تقویت یک روند ساختاری است؛ روندی که در آن پروژههای سازگار با محیطزیست نهتنها از منظر مسوولیت اجتماعی، بلکه از زاویه اقتصادی نیز توجیهپذیرتر میشوند.
