اخبار اقتصاد جهان

قیمت طلا طی جلسه آسیایی روز چهارشنبه از ۵ هزار و ۲۰۰ دلار عبور کرده و هشتمین روز متوالی رشد را ثبت کرد. نقره نیز روند صعودی خود را ادامه داد و به نزدیکی ۱۱۴.۲۵دلار رسید. تنش‌های ژئوپلیتیک و انتظار برای کاهش نرخ بهره فدرال‌رزرو، سرمایه‌گذاران را به سمت فلزات گران‌بها سوق داده است و نقره به‌عنوان دارایی امن در حال نزدیک شدن به اوج تاریخی ۲۶ ژانویه یعنی ۱۱۷.۷۴ دلار است.

چهار دهه رشد اقتصادی در جهان برندگان محدودی داشته است. درآمد قشر ضعیف و ثروتمند با سرعت قابل قبولی افزایش یافته است. در مقابل، طبقه متوسط جهانی در میانه هرم، سهم ناچیزی از ثمرات رشد برده و به‌طور میانگین افزایش یک‌درصدی درآمد در سال را تجربه کرده است.

بازار کار جهانی اگرچه در ظاهر رو به بهبود و افزایش مشارکت نیروی کار حرکت کرده است، اما در لایه‌های عمیق‌تر خود همچنان حامل نابرابری‌های جنسیتی گسترده‌ای است. زنان در اغلب مناطق جهان نه‌تنها با احتمال کمتری وارد بازار کار می‌شوند، بلکه در صورت اشتغال نیز سهم کمتری از فرصت‌ها و درآمدها به آنها می‌رسد. این شکاف که از تفاوت در نرخ اشتغال آغاز می‌شود و تا نابرابری دستمزد امتداد می‌یابد و درنهایت ترکش آن به نسل آینده برخورد می‌کند، بیش از آنکه حاصل انتخاب‌های فردی باشد ریشه در ساختارهای اقتصادی، نهادی و اجتماعی دارد.

رشد ۶۵ درصدی طلا در سال ۲۰۲۵ و جهش ۱۸ درصدی آن در تنها ۲۶ روز نخست سال جاری در شبکه‌های اجتماعی و جوامع معاملاتی بحث‌برانگیز شده است. گلدمن ساکس در آخرین گزارش خود هدف قیمتی این فلز گران بها را ۵ هزار و ۴۰۰ دلار مطرح کرده و دلیل آن را «تغییرات ساختاری در متنوع‌سازی پرتفو بخش خصوصی به دور از دارایی‌های دلاری» عنوان کرده است. بانک آمریکا نیز با اشاره به تشدید معاملات ناشی از ترس کاهش ارزش پول در سایه نگرانی‌ها درباره استقلال فدرال‌رزرو و تنش‌های ژئوپلیتیک بر سر گرینلند هدف ۶هزار دلاری را محتمل می‌داند. در این راستا کنستانتینوس شاکالیس، مدیرعامل Scope Markets EU، هشدار داد که اهداف قیمتی اغراق‌آمیز وال‌استریت برای طلا نشانه فرصت خرید نیست، بلکه ابزاری برای ایجاد نقدشوندگی در زمان خروج موسسات است که در آن معامله‌گران خرد، ناخواسته نقش خریداران صف را ایفا می‌کنند.

در حال حاضر کشورها در آستانه یک رقابت تسلیحاتی تازه قرار گرفته‌اند. جنگ‌ و واگرایی اتحادها، بودجه‌ دفاعی دولت‌ها را به سطوح کم‌سابقه‌ای رسانده‌ است. در سال گذشته، سه‌چهارم از کل بودجه دفاعی جهان متعلق به ۱۵کشور برتر بوده است.

طلا روز دوشنبه از سد روانی ۵ هزار دلار عبور کرد و تا اوج ۵۱۱۱ دلار به ازای هر اونس پیش رفت و ششمین جلسه صعودی پیاپی را رقم زد. نقره نیز با طلا همراه شد و پس از عبور از مرز ۱۰۰ دلار، در حوالی ۱۱۰ دلار معامله شد. در حال حاضر نقره با سرعتی بسیار بیشتر از طلا در حال رشد است و همین موضوع نسبت این دو فلز را به پایین‌ترین سطح در ۱۵ سال گذشته رسانده است.

هند جهش اقتصادی و توسعه خود را در سال‌های اخیر مدیون تبدیل تهدیدها به فرصت بوده است. دولت هند ناچار شد زیر فشار تعرفه‌ها، تضعیف پول ملی و خروج سرمایه، مسیر رشد خود را بازتعریف کند. هفته‌نامه اکونومیست سه عامل شانس اقلیمی، سیاستگذاری کلان محتاطانه و اصلاحات ساختاری تدریجی را محرک موتور اقتصادی این کشور می‌داند.

درحال حاضر مقامات ژاپنی رویکرد جدی‌تری را نسبت به نوسانات نرخ ارز پیش گرفته‌اند. در این راستا نخست‌وزیر ژاپن، سانائه تاکائچی، از آمادگی برای مقابله با اقدامات سفته‌بازانه در بازار سخن گفت، چرا که فشارها بازار ارز و اوراق دولتی رو به افزایش است. روز یکشنبه تاکائچی در جریان یک مناظره تلویزیونی میان رهبران احزاب تاکید کرد که مقامات در واکنش به تحرکات سفته‌بازانه و غیرعادی تردید نخواهند کرد. وی در ادامه افزود که تعیین قیمت در بازار موضوعی نیست که سیاستمداران در آن دخالت کنند.

دنیای اقتصاد - دنیا مشهدی علیپور : داده‌های قیمت و مصرف کالاهای اساسی در ده‌ها کشور جهان، تصویری چندلایه از وضعیت معیشت و امنیت غذایی خانوارها ارائه می‌دهد. بررسی بازار جهانی شیر، روغن پخت‌وپز، گوشت مرغ و تخم‌مرغ نشان می‌دهد که اگرچه ایران در برخی از این اقلام از منظر قیمت اسمی در میان کشورهای ارزان‌تر قرار دارد، اما تورم مزمن، کاهش مستمر قدرت خرید خانوارها و افت معنادار مصرف سرانه باعث شده این مزیت ظاهری به بهبود واقعی وضعیت سفره خانوار منجر نشود. همزمان، مقایسه الگوی مصرف ایران با میانگین‌های جهانی حاکی از تغییرات نگران‌کننده‌ای است که می‌تواند در بلندمدت پیامدهایی جدی برای سلامت عمومی و پایداری معیشت خانوارها به همراه داشته باشد.

دلار کانادا (CAD) روز جمعه روند صعودی خود را در برابر دلار آمریکا (USD) ادامه داد.گزارش اداره آمار کانادا نشان داد که فروش خرده‌فروشی‌ها در ماه نوامبر ۱.۳‌درصد رشد ماهانه داشته است. این رقم نه تنها بالاتر از پیش‌بینی ۱.۲ درصدی فعالان بازار بود، بلکه جهش قابل‌توجهی را پس از افت ۰.۳ درصدی اکتبر به جای گذاشت.

دلار آمریکا هفته معاملاتی را در نزدیکی کف چهارماهه و حوالی ۹۷.۸ به پایان رساند. نگرانی‌ از وضع تعرفه ۱۰ درصدی بر هشت کشور اروپایی بازار را تا روز چهارشنبه ملتهب کرده بود. در همین حال، آمریکا داده‌های به‌روزشده تولید ناخالص داخلی (GDP)برای سه‌ماهه سوم را منتشر کرد و رشد سالانه این دوره را از برآورد قبلی ۴.۳درصد به ۴.۴‌درصد افزایش داد. همچنین گزارش شاخص قیمت مخارج مصرف شخصی (PCE) برای ماه‌های اکتبر و نوامبر منتشر شد.

سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) در سال گذشته با ثبت رشد ۱۴درصدی، به ۱.۶تریلیون دلار رسید. در نگاه نخست، داده‌ها نوید بازگشت رونق به جریان سرمایه‌گذاری جهانی را می‌دهند؛ اما بررسی دقیق‌تر، تصویر متفاوتی را ترسیم می‌کند. گزارش کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل(آنکتاد) نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از این رشد، حاصل جابه‌جایی سرمایه از مسیر مراکز مالی جهانی بوده و منجر به توسعه پروژه‌های تولیدی و زیرساختی نشده است. با حذف این گروه از داده‌ها، میزان رشد سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی به تنها ۵درصد تقلیل می‌یابد. تمرکز سرمایه‌گذاری بر تعداد محدودی از صنایع فناوری‌محور، به‌ویژه مراکز داده و نیمه‌رساناها، شکاف میان اقتصادهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه را عمیق‌تر کرده و بسیاری از صنایع را به حاشیه رانده است. اتحادیه اروپا با محوریت کشورهایی چون فرانسه، آلمان و ایتالیا بیشترین سهم را از این رشد به خود اختصاص داده است. آنکتاد هشدار می‌دهد که در سال جاری تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک و نااطمینانی‌های سیاستی، روند تمرکز سرمایه در تعداد محدودی از کشورها و صنایع را تشدید خواهد کرد.

طلا (XAU/USD) روز چهارشنبه، طی نیمه اول جلسه اروپایی روند قوی خرید را حفظ کرد و در مسیر ادامه روند ثبت رکورد اخیر قرار گرفت. تهدید دونالد ترامپ برای اعمال تعرفه‌های جدید بر هشت کشور اروپایی که با طرح او برای خرید گرینلند مخالفت کردند، باعث افزایش شدید نوسانات شده است. علاوه بر این، عدم‌قطعیت‌های ژئوپلیتیک بر روحیه سرمایه‌گذاران سنگینی کرده و همچنان تقاضا برای این کالای امن سنتی را تقویت می‌کند. با این حال، افزایش نسبی ارزش دلار آمریکا (USD) موجب شده قیمت طلا همچنان زیر سطح ۴‌هزار و ۹۰۰ دلار باقی بماند.

چین برای سومین سال متوالی با تکیه بر صادرات و مازاد تجاری بی‌سابقه، به هدف رشد ۵درصدی رسید. با این حال شکاف میان عرضه و تقاضا، افزایش نرخ پس‌انداز و کاهش سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ثابت، پکن را ناچار به اتخاذ تصمیم‌های سخت در حوزه سیاست‌های مالی و ارزی خواهد کرد.

طلا در روز سه‌شنبه از فضای ریسک‌گریز حاکم بر بازار سود برده و با ثبت رکورد تاریخی جدید، به بیش از ۴‌هزار و ۷۰۰ دلار رسید. درمقابل نقره روز آرام‌تری را سپری کرد و پس از رشد بیش از ۴.۵درصدی در روز دوشنبه، بالای ۹۴ دلار نوسان کرد.

دنیای اقتصاد - دنیا مشهدی علیپور : از اواخر سال ۲۰۲۴ و همزمان با شروع رالی صعودی قیمت شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، بسیاری از تحلیلگران و رسانه‌ها درباره شکل‌گیری حباب قیمتی هشدار می‌دادند. در سال ۲۰۲۵ نیز همزمان با جهش قیمت طلا برخی آن را حباب می‌دانستند. عبارت حباب قیمتی در تفسیر شرایطی به کار می‌رود که در آن قیمت یک دارایی به شکل سریع و انفجاری افزایش می‌یابد.

هر اونس طلا روز چهارشنبه با رشد یک درصدی و افزایش بیش از ۴۴ دلاری نسبت به معاملات پایانی روز سه شنبه، موفق به ثبت سقف تاریخی ۴‌هزار و ۶۳۳ دلار شد. درحال حاضر داده‌های تورمی ایالات‌متحده، تردیدها نسبت به استقلال فدرال رزرو و افزایش تنش‌های ژئوپلیتیک، تقاضا برای دارایی‌های امن را افزایش داده است.

بورس ونزوئلا در واکنش به دستگیری نیکولاس مادورو توسط ایالات متحده طی دو جلسه معاملاتی ۸۷درصد جهش کرد. این رشد ناشی از خوش‌بینی سرمایه‌گذاران نسبت به رفع تحریم‌ها، احیای اقتصاد و ورود سرمایه خارجی است. همچنین اوراق قرضه ونزوئلا که در وضعیت نکول قرار داشتند، بار دیگر مورد توجه بازیگران بازار قرار گرفت و بهای آنها بیش از دوبرابر شد. بورس سایر کشورها نسبت به این خبر واکنش قابل توجهی نشان ندادند.

بازارهای آسیایی روز چهارشنبه تحت‌تاثیر افت قیمت انرژی، انتشار تورم کمتر از انتظار در استرالیا و سیگنال‌های سیاستی از چین قرار گرفتند. قیمت نفت در طول جلسه معاملاتی به مسیر نزولی خود ادامه داد و بهای نفت خام WTI بیش از یک دلار در هر بشکه افت کرد. در استرالیا، شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) نوامبر کمتر از پیش‌بینی‌ها بود. تورم سالانه به ۳.۴درصد کاهش یافت و CPI ماهانه بدون تغییر باقی ماند. تورم هسته نیز تنها اندکی کاهش یافت و با میانگین تعدیل‌شده ۳.۲درصدی همچنان بالاتر از محدوده هدف بانک مرکزی استرالیا قرار دارد. تخفیف‌های بلک‌فرایدی باعث کاهش قیمت در مبلمان، کفش و پوشاک شد و این پرسش را مطرح کرد که آیا روند کاهش تورم پایدار خواهد بود یا خیر. این داده‌ها همچنان احتمال افزایش نرخ بهره را پیش از نشست ۲ تا ۳ فوریه RBA زنده نگه می‌دارد، هرچند شواهد موجود از تثبیت نرخ‌ها حمایت می‌کند.

دنیای اقتصاد - نیوشا شایان مهر : «فکر می‌کنم ۲۰۲۶ می‌تواند سال بسیار خوبی باشد.» این گزاره بیش از آنکه جمله‌ای کلیشه‌ای در ضیافت‌های سال نو باشد، در واقع پیش‌بینی خوش‌بینانه اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، از چشم‌انداز اقتصاد ایالات متحده آمریکا است. او معتقد است با ورق خوردن تقویم، شتاب رشد اقتصادی افزایش خواهد یافت؛ اما این خوش‌بینی تنها یک چشم‌انداز بی‌پایه و اساس نیست.

حمله آمریکا به ونزوئلا نخستین بحران ژئوپلیتیک سال جاری را رقم زد. بیت‌کوین و آلت‌کوین‌ها در واکنش به این خبر نه تنها سقوط نکردند، بلکه با حفظ ثبات نسبی علائم روشنی از بلوغ نشان دادند و جایگاه خود را به‌عنوان دارایی امن تقویت کردند.

هفته جاری برای معامله‌گران ترکیبی از داده‌های تورمی و اشتغال در چندین اقتصاد بزرگ خواهد بود. این محرک‌ها می‌توانند جهت‌گیری نرخ‌های بهره و در نتیجه مسیر ارزها را در آغاز سال جدید تعیین کنند. روز سه‌شنبه داده‌های PMI بخش خدمات منطقه یورو، بریتانیا و آمریکا منتشر شده و چهارشنبه نوبت به آمار تورم استرالیا و منطقه یورو می‌رسد. در آمریکا نیز تغییر اشتغال بخش خصوصی (ADP)، شاخص خدمات ISM و فرصت‌های شغلی JOLTS در کانون توجه قرار خواهند گرفت. پنج‌شنبه، سوئیس شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) خود را اعلام می‌کند و آمریکا آمار هفتگی درخواست‌های بیمه بیکاری را منتشر خواهد کرد.

در ماه‌های اخیر تنش‌ها بین واشنگتن و کاراکاس بالا گرفته و روز شنبه به نقطه اوج خود رسید. پیش از این برخی از طرفداران مداخله نظامی در ونزوئلا امیدوار بودند که هرگونه مداخله و حضور نظامی، کوچک و محدود باشد، در مقابل بدبینان هشدار می‌دادند که حملات هوایی می‌تواند نیروهای غیرقابل‌پیش‌بینی را آزاد کند و منجر به «انتخاب‌های دشوار در مورد چرایی و چگونگی» شود. حمله به رژیم حاکم در ونزوئلا و آسیب زدن به سیستم انرژی و بنادر تبعاتی را در پی دارد. در این میان مداخله نظامی و افزایش تنش‌ها خطراتی را برای بازارهای جهانی انرژی و مواد غذایی به همراه خواهد داشت.

بازار فلزات در سال ۲۰۲۵ بیش از هر زمان دیگری نشان داد که جهان در حال عبور از یک نظم مالی‌محور به نظم منابع‌محور است. جهش هم‌زمان طلا، نقره و مس نه صرفا واکنشی به سیاست‌های پولی یا چرخه‌های اقتصادی بود، بلکه بازتاب ورود اقتصاد جهانی به مرحله‌ای است که امنیت منابع، امنیت انرژی و توان بازدارندگی صنعتی، معیار اصلی قدرت کشورها شده‌است. سرمایه‌ها برای فرار از ریسک پولی و سیاسی به دارایی‌های سخت پناه برده‌اند، اما این حرکت‌ها همزمان نشانه آغاز مرحله جدیدی از سوپرچرخه کالایی و تمرکز بازار بر زیرساخت و منابع واقعی است.